İran’ın boğazı yeniden kapattığını açıklamasının ardından Hürmüz Boğazı’nda tansiyon yükseldi. En az iki ticari geminin ateş altına alındığı bildirilirken, çok sayıda gemi rotasını değiştirdi.

İran’ın Cumartesi günü Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapattığını duyurmasının ardından bölgede gerilim yeniden tırmandı. En az iki ticari geminin boğazdan geçmeye çalışırken ateş altına alındığına ilişkin haberler, deniz trafiğinde ciddi aksamalara yol açtı.

Sakinlik kısa sürdü, gerilim yeniden tırmandı

Bu hızlı tırmanış, ABD Başkanı Donald Trump’ın Cuma günü boğazın ticari gemi trafiğine tamamen açık olduğunu açıklamasının ardından oluşan göreceli sakinliğin üzerinden yalnızca birkaç saat sonra yaşandı. Ancak İran’ın sıkı kısıtlamaları yeniden devreye alması ve boğazda güvenlik olaylarına dair haberlerin gelmesiyle bu sakinlik kısa sürede yerini yeniden gerilime bıraktı.

Ticari gemilere ateş açıldı

İngiltere Denizcilik Operasyonlar Heyeti (UKMTO), AFP’ye yaptığı açıklamada, İran Devrim Muhafızları’na ait iki geminin Hürmüz Boğazı’nda bir tanker ve bir ticari gemiye ateş açtığını bildirdi.

Açıklamada, tanker kaptanının, Umman’ın yaklaşık 37 kilometre kuzeydoğusunda yaklaşan iki geminin herhangi bir telsiz uyarısı yapmadan ateş açtığını aktardığı ifade edildi.

Medya raporlarına göre hedef alınan gemilerden biri, Hindistan bayrağı taşıyan ve yaklaşık 2 milyon varil Irak petrolü yükü bulunan bir süper tankerdi.

Gemiler geri dönüyor

Wall Street Journal, Hürmüz Boğazı’ndan geçmek üzere bekleyen yaklaşık 20 geminin güvenlik endişeleri nedeniyle Umman’a geri döndüğünü bildirdi.

Denizcilik kaynakları, ticari gemilerin İran donanmasından boğazın yeniden kapatıldığına ve geçişlere izin verilmeyeceğine dair telsiz mesajları aldığını aktardı.

Deniz trafiğinde aksama

Reuters’e göre, İran’ın yeniden sıkı kısıtlamalar getirmesine rağmen Cumartesi günü sekiz tanker boğazdan geçmeyi başardı. Bu durum, 28 Şubat’ta başlayan ABD-İsrail İran savaşından bu yana ilk önemli tanker hareketi olarak değerlendirildi.

MarineTraffic verileri de, İran’ın kapatma açıklamasından önce Arap Körfezi’nden ayrılan bazı tankerlerin boğazı geçtiğini doğruladı.

ABD-İran hattında diplomasi trafiği

İranlı yetkililer, boğazın yeniden sıkı kontrol altına alındığını belirterek, “Amerikalıların verdikleri sözleri tutmaması” nedeniyle bu adımın atıldığını ifade etti. Ayrıca, birçok geminin İran karasularından geçtiğini ve geçiş ücreti ödemekle yükümlü olduğunu savundu.

Bu gelişmeler, ABD Başkanı Donald Trump’ın Cuma günü Hürmüz Boğazı’nın ticari gemilere tamamen açık olduğunu açıklamasının ardından yaşandı. Trump, Tahran ile anlaşma sağlanamaması halinde İran limanlarına yönelik ablukanın süreceğini de belirtmişti.

Axios’un haberine göre, Washington ile Tahran arasında ticari gerilimi sona erdirmeye yönelik görüşmeler sürüyor. Görüşmelerin, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokundan vazgeçmesini de kapsadığı ve yeni tur müzakerelerin Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yapılmasının planlandığı aktarıldı.

ABD’den İran’a tam abluka: Hürmüz Boğazı’nda topyekûn savaş riski

Tahran halihazırda küresel petrol ve gaz sevkiyatı için kilit bir güzergah olan boğazdaki trafiği kısıtlarken, Çin gibi dost ülkelere hizmet veren bazı gemilerin geçişine izin veriyor.

Genellikle doğrudan Ayetullah'a karşı sorumlu olan seçkin bir paramiliter birlik olan IRGC ve Hürmüz'de konuşlu donanması üzerinde Tahran'da kimin tam kontrole sahip olduğu belirsizliğini koruyor.

Sciences Po Uluslararası Araştırma Merkezi'nde yardımcı doçent olan Nicole Grajewski, ABD ablukasının "küçük bir zorlayıcı sinyal" olmadığını, aksine savaşın etkili bir şekilde yeniden başlaması olarak değerlendirilebileceğini söyledi.

ABD ordusu cumartesi günü yaptığı açıklamada, ABD Donanmasına ait iki savaş gemisinin Hürmüz'den geçerek mayınları temizlemeye başladığını duyurmuş, Tahran ise bu iddiayı yalanlamıştı.

İran'ın devlet haber ajansı Fars pazar günü, boğaza giden Pakistan bandıralı iki petrol tankerinin geri döndüğünü aktardı.

Ancak kilit su yolu, 28 Şubat'ta İsrail ve ABD'nin İran'a saldırılar düzenlemesi ve İran'ın da buna Körfez ve İsrail şehirlerini vurarak karşılık vermesiyle başlayan savaşı sona erdirmek için Pakistan'ın öncülük ettiği küresel çabaları boşa çıkaran tek sürtüşme noktası olmaktan çok uzaktı.

ABD heyeti hayal kırıklığına uğradı

Vance, özel temsilci Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner liderliğindeki İslamabad'daki ABD heyeti, İran'ın nükleer program hakkından vazgeçmeyi reddetmesi karşısında hayal kırıklığına uğradı.

Trump daha sonra "Başından beri ve yıllar önce hep söyledim, İran asla nükleer silaha sahip olmayacak," diye yazdı.

Vance, İslamabad'da gazetecilere yaptığı açıklamada, Washington'un Tahran'a "son ve en iyi teklifini" sunduğunu söyledi.

"İranlıların bunu kabul edip etmeyeceklerini göreceğiz," diye ekledi.

Tarihi görüşmelerden önce bile, İran ve Pakistan'ın ateşkesin geçerli olduğu konusunda ısrar ettiği Lübnan'da İran destekli Hizbullah'ı hedef aldığı söylenen İsrail saldırılarının devam etmesi nedeniyle ateşkesin çöküp çökmeyeceği konusunda büyük endişeler vardı.